Xayirli tun, Guest!
Soat: 01:43
Tavsiya qilamiz
MILLION JAMOASI KONSERT 2021
LoginA'zo bo'lish
Bo'g'ilgan buloqlar yoxud telefondan bosh ko'tarmayotgan ayollar

 5 APREL, 03:05 93

.

Alloh subhanahu taoloning irodasi bilan oxirgi ikki oyni kasalxonalarda kechirish nasibim bo'ldi. Bu kunlar, aytishim mumkinki, men uchun bir maktab vazifasini o'tadi. Jamiyat, vaziyat, odamlar to'g'risida, millatimiz, taraqqiyotu tanazzulimiz haqida biroz tafakkur va tahlil qilishga imkon berdi.

Uzoq muddat davolanar ekanman, qisqa  muolajalar olib, ikki uch kunda uyiga qaytuvchi ko'plab ayollar bilan hamsuhbat bo'lish, ulardan turli gaplar eshitishga to'g'ri keldi. Tabiatan o'ta kuzatuvchan bo'lganim, hamma narsa haqida chuqur o'ylab ko'rish, mulohaza yuritishga o'rganganim uchunmi, ayollarga qarab, jamiyatning holini o'zimcha tahlil qilib ko'rdim. Uning oq va qora tomonlarini o'zimcha taftish qildim, qora tomonni oqlash choralari haqida aqlim etganicha o'ylab ko'rdim.

Ayollar jamiyatning yarmidan ko'pini tashkil etadi. Jamiyat a'zolari ularning qo'lida o'sgan, ta'limotini o'zida singdirgan kishilardan iborat. Demakki, ayollarga qarab jamiyat haqida bemalol xulosa chiqarish mumkin.

Avvalo, jamiyatimizning salbiy tomonlari  haqida, diniy e'tiqod, milliy o'zlik, qadriyatlar, odob-axloq masalalarining bugungi yoshlar timsolidagi holini aytib o'tsam. 

Yoshlarimiz hayot ne'mati, qadrini anglamay, shunchaki yashab o'tkazish, o'yin-kulgu, tansiq taomlar va turmush tarzini imkon qadar qulaylashtirish deb qabul qilgan. Barcha narsa moddiyatga asoslanib, moddiy o'lchanib qolgan. Birgina misol: kelinlarimiz dunyoga kelajak farzandning jismi joni sog'lom bo'lishi, zaruriy vitaminlar va ozuqalar vaqtida to'liq etib borishiga shu qadar haris bo'lib, berilib ketishganki, ko'p vaqtni eyish ichish, dorilarni o'z vaqtida qabul qilish, sayr etishga sarflaydilar. Afsuski, tug'ilajak farzandning insonligi asosi bo'lgan ma'naviy ruhiy ozuqasi haqida o'ylab ham ko'rmaydilar. O'zlaridan bolaga o'tadigan hislar, iymon-e'tiqod va boshqa oliy maqsadlarni hatto xayoliga ham keltirmaydiganlar ko'pchilikni tashkil etar ekan.

Kelinchaklarni yosh-da desam, hatto to'rtinchi, beshinchi farzandini kutayotgan ayollar ham qolishmaydi. "Vaqtni o'ldirish uchun" deb tinimsiz telefonda seriallar ko'rishadi, allaqanday o'yinlar o'ynashadi. Keyin mana shu bemaza filmlarini berilib muhokama qilishga sho'ng'ib ketadilar. Biz esa onalari telefonida karta, nard o'yinlarini o'ynab, Turkiyaning fahsh bosgan kinolarini ko'rib dunyoga keltirajak avloddan Buxoriy, Termiziy, Xorazmiylarni kutib, xomtama' bo'lib yuribmiz. «Buxoriyni bizga qachon tug'ib berasan?» deguncha, Buxoriyning onasi bo'lishga loyiq ayollarni tarbiyalashimiz mantiqqa ko'proq to'g'ri kelmaydimi?

Keyingi holat zino masalasi. Ha, qanchalik og'riqli va sharmandali bo'lishiga qaramay, tan olish kerak, zino bugun oddiy holga aylanibdi. Yosh kelinchaklar o'zaro choy ustida yoki shunchaki, o'zlari aytgandek «vaqtni o'ldirish uchun» yig'ilvolib gapga kirishib ketganda kuzatdimki, ayollar ichida erlarining zinosi bilan maqtanadiganlari ham talay ekan. Buni hatto "yigitchilik" deb faxr bilan qabul qilgan, «yurmagan yigit ham erkakmi» deganlarni ham ko'rdim. Astag'firulloh! Aniqki, agar eri halol pok yo'l bilan birorta ayolni nikohlab olib, buni xotiniga bildirsa, o'sha kuni u xonadonda qiyomat bo'ladi va bu uzoq davom etadi. Alloh taolo ruxsat bergan bir ish qoim qilinganda faxrlanish, «mening xojam shunaqa mardlik qildi» deyish o'rniga urug'-aymog'i bilan jangga kiruvchi ayol, eri zino qilib kelib, "hammasidan o'zing yaxshi", deyishini faxrlanib aytib o'tiradi. Mana bizning saviya! Eshitganimda his qilgan taassuf, alam va eng yomoni ojizligimni bilib, ozgina nasihat qilishdan boshqaga yaray olmaslik alamini birgina maqolada tushuntira olmayman... Bu dahshatning o'zi, xolos. Zoniy ota, saviyasiz, e'tiqodsiz, vaqti serial bilan o'tuvchi onadan dunyoga kelgan go'dak Vatanim kelajagi ekanini o'ylab, yuragim uvishib yurdim.

Yana bir holat: dardga chidamsizlik, odobsizlik, ona bo'la turib o'zini o'smir qizchalardek engil elpi tutish 80 foiz ayollarda uchradi. To'g'ri, og'rib turibsan, ammo bu degani har nina kirganida dod-voy solishing, telefoningdagi bor bo'lgan har tanishu notanishga qo'ng'iroq qilib, holingdan shikoyat qilishinga ruxsat bermaydiku!

Ko'ngli tusagan narsani otasiga ham, aka-ukasiga ham aytib o'tirishlardan g'ashlanib yursam, undan battariga uchradim. Farzand dunyoga kelgach, otasiga qo'ng'iroq qilib «Dada, tug'voldim, Xudoga shukr», «Dada, nabiralik bo'ldingiz», «Dada, xavotir olmang, tug'dim», deb telefon qilganlarni. Tavba, qizlar qachondan beri dadalar bilan bunday «samimiy», «do'stona» gaplashadigan bo'lib ketishdi? U dadalar qanaqa odam ekanki, xotini turib o'zi tug'ruqxonadagi qizdan hol so'raydi? Qizlar-chi? Qaysi til bilan padari buzrukvor, qiblagoh deb e'zozlanadigan odamga «tug'ish» degan qo'pol siyg'a bilan yangilikni e'lon qila oladi?... 

Qizlarga turmushga chiqishidan oldin hadeb pishir-kuydir, uy-joyni qirib qirtishlash, erni qanday qo'lga olishni emas, uyning gapini ko'chaga chiqarmaslik, juftlar o'rtasidagi har qanday munosabatlarni davlat siridek saqlashni ongiga singdirish, qulog'iga zirak qilib taqish, o'ta dolzarb masalalardan. Kelinlar "sendan men kammi" qabilida, turmushidagi barcha latif muomalari to'g'risida maqtanib, pista chaqib aytib o'tirishibdi. Bu esa borib turgan odobsizlik, andishasizlikning o'zidir. 

Bu holatlar, balki allaqachon gapirishga arzimas, oddiy turmush tarziga aylanib, odamlar ongiga singib, odat tusiga kirgan bo'lishi mumkin. Ammo, sirtdan qaraganda anchagina muammoli vaziyatga tushganmiz. Doimo solihlar davrasida, odob-axloqqa qat'iy amal qilinadigan muhitda yurgan, bunday bemazaliklarni hatto tasavvur ham qilmaydigan odam uchunmi, ko'rgan-eshitganlarim menga dahshatli tuyildi. Odam bir bir jamiyatga aralashishi, atrof muhitda sodir bo'lib turgan o'zgarishlardan, mavjud holatdan xabardor bo'lib turishi ham kerak ekan. Bu imkoniyat menga aynan ayollar davrasida berilgani uchun xursand bo'ldim. Ayollarimizga nima kerakligi, diniy, axloqiy saviyasi haqida biroz tasavvur paydo bo'ldi, taxmininy yo'nalishni belgilandi. Bekorga "insonlar orasida aralash yurgan mo'min, ibodat uchun uzlatga chiqqan mo'mindan afzal" deyilmas ekan. Odamlarga qo'shilsangiz, muammolarni ko'rib, nimadir chora ko'rishga urinar ekansiz, hech bo'lmasa, duo qilasiz, Alloh taolodan isloh tilaysiz...

Endi o'zim uchratganim ijobiy xislatlar, maqola sarlavhasiga taalluqli mulohazalarga o'tsam.

Yaxshilik, dindorlik tuyg'usi, ko'ngli ochiqlik va ixlos xalqimizning qon-qoniga singib ketgan. Bu narsa ko'p holatlarda o'zini g'ayri ixtiyoriy tarzda oshkor etib turadi. Masalan, kiyinishiga qarab biror evropalik deb aytsa bo'ladigan ayollar ham sizning masturaligingizni hurmat qiladi. O'zi namoz o'qishni bilmasa-da, namoz vaqti kirganda joynamoz to'shab beradi, jim hurmat va ixlos bilan namoz tugashini kutadi. Shundan biror savob umid qiladilar. Qur'on o'qishmaydi, ammo siz o'qiy boshlasangiz, jim tinglashadi, hatto, egnidagi libosidan uyalib, o'zini tuzatgach, kelib quloq solganlar ham bo'ldi. Qur'onga ehtirom ham ularning fitratida bor, tarbiyasida yo'q...

O'zlari serial ko'rib, qo'shiq tinglab, o'yin o'ynab bo'lgach, bolaga Qur'oni Karim tilovatini eshittira boshlaydilar. Bolalari haqida ahli solih, dindor kishi bo'lsin, deb duo qilsangiz, sevinib, ixlos bilan "omin" deb turishadi, shunday inson bo'lishini o'zlari ham qattiq xohlaydilar. Ammo xato shundaki, qanday daraxt bo'lsangiz, o'sha mevadan ortig'ini bermasligingizni tafakkur qilib ko'rish yo'q. Yomon tomoni, diniy saviyaning o'ta sayozligi, asl shariat amallarini bid'at, xurofot, farz-vojiblarni mubohdan farqlay olishmaydi. Namoz o'qimaslik ham mumkin, ammo bolani qulog'iga azon ayttirish shart, ro'za tutmaslik mumkin, ammo arafa oshi qilish vojib...  Oddiy odatlar din arkoni deb tasavvur qilingan.

O'ta zamonaviy yosh onalar ham bolasining og'ziga ozuqasini «Bismilloh» deb tutganini ko'rib, bir nimalar kechadi xayolimda. O'zi yoki farzandi muolajaga muhtoj bo'lib turganlar bir-biriga shu qadar hamdard, hamjihatki, zarur bo'lganda dorilarini, kerakli tibbiy anjomlarni hech malollanmay berib yuborishganini ko'p ko'rdim. Hamshira qizlar, hamshira ayollar zaif go'daklarni «Bismilloh»siz qo'lga olishmaydi. Yashab ketishidan yashamaslik ehtimoli ko'p bo'lgan go'daklarni tinimsiz duo qilishadi. Hammadan qizig'i, bola kekirsa, «Yo Razzoq» deb qo'yishadi. Bular kishiga ajib zavq beradi, umid uyg'otadi. Bu xalqimiz qoniga singib ketgan muborak Islom dinining ta'siridan o'zga narsa emas. Shunchaki, vaqtlar, sharoitlar, qatag'onlar bu narsani o'zgartirib yuborgan, xolos. 

Dindan, siyratdan gapirsangiz, hamma jon qulog'i bilan tinglaydi, o'zi xohlab eshitadi. Nasihat qilsangiz, gap qaytarmaydi, mendan kichiksan demaydi, o'zlari yurgan yo'lning to'g'ri emasligini bilib, tan oluvchilar ham anchagina. Chunki qonida, asliy fitratida dindorlik, xolislik, soflik bor. Men ulardagi diniy tuyg'uni xuddi bo'g'ib qo'yilgan buloqlarga o'xshatdim. Bir himmatli kishi bo'lsa-yu, buloq ko'zini yopib turgan toshlarni nari-beri surib qo'ysa, zilol suv yana o'z o'zaniga tushib olsa... 

Xulosam shuki,  bugungilarning bizdan bitta avlod oldingi kishilarga qaraganda, diniy saviyasi ancha o'sgan, ongida yuksalish paydo bo'lgani aniq. Ayollarda dinga chanqoqlik ortiq darajada, «hayt» desangiz, ozgina qo'llasangiz, o'zligini, asliyatini juda tez fursatda topib oladigan siyoqlari bor. Ular o'z diniga tashna gullar ekan, ozgina sug'orsangiz, chunonam gurkirab yashnaydiki, ko'zingiz quvnaydi.

Umid eng oxirida o'ladi, deyishadi. Biz umidni amal bilan bog'lab, qat'iy harakat boshlasak. Xo'sh, nimadan boshlashimiz, nimalarga e'tibor qilishimiz, diniy ongni yana ham o'stirish uchun qanday tadbir qo'llashimiz mumkin? Shu haqida fikr-mulohaza, maslahat va takliflaringizni baham ko'rsangiz, birgalikda ish qilsak, inshaalloh, xayrli bo'lar edi...  

Zebunniso NAJMIDDINOVA

Manba: aniq.uz

Yangiliklarni Telegramda o'qing!
Saytimizga a'zo bo'ling va yangilikga Izoh qoldiring!
!
telegram
© CHIROYLI.COM, 2012-2021™